|
SeSema' ve Semazen ne
demektir? Niçin Dönüyorsunuz?ektir? Niçin
Dönüyorsunuz?
Mevlevîlik deyince ilk akla gelen semâ’, lügatte işitmek
mânâsındadır. Terim olarak, mûsikî nağmelerin dinlerken
vecde gelip hareket etmek, kendinden geçip dönmektir.
Hz.Mevlânâ zamanında belli bir nizâma bağlı kalmaksızın
dînî ve tasavvûfî bir coşkunluk vesîlesiyle icrâ edilen
sema’, sonradan Sultan Veled ve Ulu Ârif Çelebi
zamanından başlayarak Pîr Âdil Çelebi zamanına kadar tam
bir disiplin içine alınmış, sıkı bir nizâma bağlanmış;
icrâsı öğrenilir ve öğretilir olmuştur
Sema’, sembolik olarak, kâinatın oluşumunu, insanın
âlemde dirilişini, Yüce Yaratıcı’ya olan aşk ile
harekete geçişini ve kulluğunu idrak edip “İnsan- ı
Kâmil” e doğru yönelişini ifâde eder.
Sema’ eden canlara Sema'zen denilmiştir.
Mevlevilikte dönmek tabiri yoktur. Mevleviler Sema'
eder. Her tarikatın zikir ederken (Allah'ı anarken)
kendilerine özgü bürhanları vardır. Mevleviliğin de
bürhanı Sema' dır.
Kıyafetlerinizin anlamları
nelerdir?
Siyah hırka kabiri toprağı, Tennure saflığı ve kefeni,
sikke ise tevhidi ve mezar taşını ifade eder.
Post'ta oturan kişi kim?
Kırmızı Post'a oturan kişiye Postnişin denir. Hz.
Mevlana'nın makamını temsil eder. Herkesin oturması
uygun değildir.
Postnişin'in başındaki
Destarın anlamı nedir?
Sarık kelimesinin Farsça karşılığı Destar'dır. Sarık
sarmak Hz. Peygamber'in sünnetidir. Mevlevilerde Destar
sarmak, Şeyhlerin ve Halifelerin hakkıdır. Şeyh, seyyid
ise; yani Hz. Muhammed'in soyundansa yeşil, değilse
beyaz destar sarar. Halifeler ve Çelebiler, dühani, yani
bakılınca siyah görünecek derecede mor destar sararlar.
Çelebiler, destarı, alttan sikke görünmeyecek tarzda
sarar, çelebi olmayanların destarlarının alt tarafından
sikkeleri görünür.
Şeyh'in elini öpüyorsunuz
oda size birşey söylüyor bunun anlamı nedir?
Semazen şeyhe doğru ilerler ve şeyhin açıkta duran
elini, şeyh de eğilerek onun sikkesini öper. Orada
konuşma yoktur.
Otururken niçin secde
ediyorsunuz?
Mevlevi sâliki, eline aldığı her şeyi, meselâ su
içeceği vakit bardağı, eline aldığı kahve fincanını,
yatacağı vakit ve kalktığı zaman yastığını, üstüne
çekerken ve üstünden atarken yorganını, giyer ve
çıkarırken, hırkasının ve çamaşırını yakasını,
sikkesinin kenarını, otururken veya kalkarken yeri öper
bu öpüşe de görüşmek denir. Bu suretle küllî ruhun her
şeye sâri olduğu, daha doğrusu her varlık, tek ve mutlak
varlığın tezahürü bulunduğu anlatılmış olur.
Meydanı
3 kere dolaşıyorsunuz bunun anlamı nedir?
Mevlevi dervişinin hırkası kabridir, sikkesi de mezar
taşı. Otururken ölmüş sayılan derviş, adeta bir sur
sesini duyup dirilir ve Devr-i velediye başlar. Bu
bakımdan Devr-i Veledi ölümden sonra dirilmeye benzer.
Semahaneyi ikiye böldüğü kabul edilen hatt-ı istivâa, bu
çizginin sağ tarafı zahir alemi ve sol tarafı da batın
alemidir. Bu devirler, şeyh denilen mânevî terbiyecinin
rehberliğinde Mutlak Hakîkat’i “İlm-el Yakîn” olarak
bilişi, “Ayn-el Yakîn” olarak görüşü, “Hakk-al Yakîn”
olarak da O’na erişi sembolize eder.
Post'un yanında niçin
birbirinize eğiliyorsunuz?
Şekilde gizli ruhun ruha selamıdır. Semâ’ meydanının
sağ tarafından post hizasına gelen semâzen, Hatt-ı
İstivâ’ya basmadan ve posta sırt çevirmeden dönerek
karşıya geçer. Böylece arkasından gelen semâzenle karşı
karşıya gelir. Bir an göz göze gelen iki derviş, aynı
anda öne doğru eğilerek birbirlerine baş keserler.
Böylece herkes birbiriyle selâmlaşmış olur ki buna
"cemâl seyri" veya "cemâl cemâle gelmek" denilir.
Hırkanızı niye öperek yere
bırakıyorsunuz?
Mevlevi dervişleri üzerindeki hırkayla görüşerek,
sembolik olarak kabrinden kalkarak hakikate doğar ve
kollarını bağlayarak bir rakkamını temsil eder. Böylece
Allah'ın birliğine şehadet eder.
Yapılan
bu 4 selamın anlamı nedir?
I.Selâm, insanın kendi
kulluğunu idrâk etmesidir.
II.Selâm, Allah’ın büyüklüğü ve kudreti
karşısında hayranlık duymayı ifâde eder.
III.Selâm bu hayranlık duygusunun aşka
dönüşmesidir.
IV.Selâm ise insanın yaratılıştaki vazîfesine yani
kulluğa dönüşüdür. Çünkü İslâm’ da en yüce makam,
kulluktur.
Semazen ayakta dururken
sağ ayağının başparmağı sol ayak başparmağının üzerinde
niçin?
Bu duruma "ayakları
mühürlemek" denir. Sebebi ise Hz. Mevlana'nın ahçıbaşısı
Ateş Baz-ı Veli ye hürmeten yapıldığı söylenir.
Sema' ya başlamadan önce birisi birşey okuyor, bu nedir?
Sema’ Töreni, “Nâ’t-ı Şerîf’le
başlar. Nâ’t-ı Şerîf kâinatın yaratılmasına vesîle olan,
yaratılmışların en yücesi Hz.Muhammed’i öven,
Hz.Mevlânâ’nın bir şiiridir. XVII.yüzyılda
bestekârlarından “Itrî” adıyla tanınan Buhûrîzâde
Mustafa Efendi’nin Rast makamından bestelediği bu na’t-i,
na’t-hân ayakta ve sazsız okur.
Semazen'in hareketlerinin anlamları nelerdir?
Niyaz vaziyetinde ayakta durması
Allah'ın birliğini, tevhid'i temsil eder.
Sema ederken sağ eli yukarıya sol eli aşağıya bakacak
şekildedir. "Allah'tan aldıklarını kendisine mal etmeden
halka ulaştırmaktır; bir yokuz; görünüşte var olan;
vasıtalık eden bir suretten başka şey degiliz" Aynı
mealde "Göğe ağarız, yere yağarız; aleme rahmetsiz;
sıfatlardan zata varırız; zattan sıfatlar alemine, zuhur
alemine geliriz; alemlere rahmet olan Hz. Muhammed'de
((S.A.V).) yok olmuşuz biz demektir.
Sema vaziyeti sanki ters bir "la" şeklindedir insan
gövdesiyle beraber "illa" ya tekabül eder. "la" ve
"illa", müslümanlığın esas umdesi olan "la ilahe
illallah"(Allah'tan başka ilah yoktur) sözünü temsil
etmekle beraber mutlak varlığı ispat, ondan başka bütün
mevhum varlıkları nefiy (reddetme) esasını içine alır.
Herkes semazen olabilir mi?
Mevlevilerde sema'; aşk ve cezbeyi meydana getirmek için
bir vesiledir. Her Mevlevi, mutlaka sema' etmesini
bilir. Meşk edip sema' etmeyi öğrenmiye "sema'
çıkarmak", sema' öğrenmiş Mevleviye de "sema'zen" adı
verilir.
Mevlevi olmadan Semazen olunmaz. Çünkü Sema'
Mevleviliğin bir cüzüdür
Semazen olmak için nasıl bir eğitim alınıyor?
Yuvarlak bir tahtanın ortasında
bir çivi vardır. Çivi, sabit bir şekilde sema etmeye
alışmanız içindir. Çivinin olduğu yere antiseptik görevi
görsün diye tuz da dökülür. Sol ayak başparmağı ve
ikinci parmak çivinin arasına sokulur ve ilk başlarda 18
çark atılır. Sema'ya ilk başlayan tennure giymez, normal
kıyafetle döner. Atılan çarklar her gün fazlalaştırılır.
Bu sırada ellerimiz çapraz şekilde omuzlarımıza
kavuşturulur. Bakıldığında '1' sayısı gibi gözükürsünüz.
Öyle durulmasının amacı, 'Allah'ın birliğine şahadet
ediyorum' anlamına gelir. Atılan çarklar fazlalaştıkça,
yavaş yavaş kollar açılır. Belli bir süre sonra tennure
giyilir. Sema aç karnına yapılır. Bir de mühim olan
fıldır fıldır dönmek değil, dönerken Allah'ı
düşünmektir.
Her yerde Sema' yapılırmı yada bunun bir zamanı ve yeri
varmı?
Kitaplarda yazıldığına göre
evvelce mukabele günü ve vakti yokmuş. İhvan toplanır
sohbet esnasında bir vecd, bir zevk hâsıl olursa şeyh,
meydancıya emreder, o da canlara haber verir,
semâ'hâneye gidilip mukabele yapılırmış.
Otellerde, Lokantalarda, düğün-sünnet, Fuarlarda
velhasıl heryerde hatta şarkıcıların yanında Sema'
yapılıyor bu Sema' mıdır?
Sema' olmadığını orada bulunanlarda söylüyor. Ama
yapmayın dendiğinde herkes yapıyor ve insanlar istiyor
gibi bir manasız cevap çıkıyor karşınıza.
Adabına uygun olarak yapıldığında kimsenin söz söylemeye
hakkı olamaz. Çünkü bu işin aslı zikirdir ve zikrin
yapılacağı ortam ve yer önemlidir.
Genelde yapılan bir tartışma var. Bayan semazen olurmu?
Bayan semazen olmaz olurmu ve
neden olmasın. Tarihte kadın Semazen vardır. Fakat
700 sene içersinde kadın ve erkek yanyana dönmemiştir.
Ancak aile meclislerinde kadın erkek yanyana olabilir.
Bunu kadın erkek eşitliği ile anlatmak çok mantıksız
olur, Hz. Mevlana'nın kadına verdiği önemi söylemeye
bile gerek yoktur.
Sema' öğrenmek ve Sema' etmek isteyen bay ve bayanlara
ne önerirsiniz?
Önce Hz.Mevlana'yı ve Mevleviliği tanımaları gerekir.
Mevleviliğin adab ve erkanı hakkında kitaplar vardır.
İlk önce kendilerini fikir planında eğittikten sonra
Sema' etmeyi düşünmeleri lazım.
Naçizane tavsiyemiz; bu zamana kadar Mevleviliğe giriş
kitabı sayılan Sultan Veled'in Maarif adlı kitabını da
okumaktır.
Mevleviliği öğrenmek isteyenler ne yapmalıdır?
Semazenliği öğrenmek
isteyenlere verdiğimiz cevap gibi ilk önce okumak,
okumak, okumak...
Herkes Mevlevi olabilir mi?
Böyle bir ayrım olabilir mi.
Herkes olabilir.
Yurtdışında Sufizm diye bir akım var, Mevlevilik bu
akımın içinde midir?
Sufizm anlamı aslında Tassavvuf
akımı demektir bu anlamda Mevlevilik bu ekole dahildir.
Ama kullanıldığı yer bakımından Sufizm, inancın önemi
olmadan tasavvufdan zevk alma gibi kullanılıyor. Her
dinin içinde yer alan mistik bölümleri bayraklaştırarak
bir ekol olarak kullanmakta. Mevlevilikte ise Allah
inancı çok önemlidir. Allah ve Peygamber sevgisi, Hz.
Mevlana'nın kitaplarında en önemli yeri tutar.Velhasıl
bu bir bütündür. İnanç olmadan tasavvuf içi boş
birşeydir.
Bir Mevlevi'nin yaşantısı nasıl olur?
Sanat tarihimizin hiçbir şubesi
yoktur ki onun en seçkin simaları arasında temiz yüzü,
asil tavırları ve zarif giyinişiyle bir Mevlevi
görünmesin. Mevlevilik daima sevilen ve hürmet
gösterilen bir müessese olarak kalmış ve Mevleviler de
kendi çevresinde hareketleri, tavırları, vakarları ve
saygı ve hoşgörülüğü ile herkesin beğenisini
kazanmıştır.
Mevleviler herkese elinden geldiği kadar iyilik ve
nezaketle davranır ve kattiyetle karşılık beklemez.
Hazreti Mevlana'nın esas hali aşk halidir, bunun için
Mevlana muhipleri ve müntesipleri birbirlerini
gördükleri zaman "aşkı niyaz ederim" diyerek
birbirlerine aşk-ı dua ederler.
Edeb çok önemlidir, Edebsizde aşk olmaz onun için
Mevlevi'de olamaz, Edebe riayet etmemek en büyük
nezaketsizliktir. Mevleviler Edebe riayet ederler.
Temiz ve güzel giyinmekte Mevlevi adabı arasındadır.
Bazen sizlere Derviş deniyor, siz Derviş misiniz?
Sözlük anlamıyla Tarikata
dahil olmuş kişi, Alçak gönüllü, hoş görür kimse
demektir. Ayrıca bütün tarikatlerde bendelerine derviş
ismi verilmektedir.
KAYNAK: imamhatip.com -
semazen.net
Biz KİMİZ ?
Aslen
firmamız 1970 yılında kurulmuştur. Yıllar geçtikce ve herşeyin makine
sistemine dönüştüğü bu yeni dönemde bizlerin el yapımı olan keçelerede
malesef rağbet kalmamıştır.Fakat bizler bu yeni ve modern çağa ayak
uydurabilmek için yeni arayışlar içine girmek zorunda kaldık. Tamamı
keçeden imal edilen sikke taleplerine cevap vermeye çalıştık. keçe,
kepenek, külah, sikke, arakiye, fes, heybe ve daha birçok hiçbir yerde
bulamayacağınız tamamen el yapımı olan ürünleri imal ettik. DÜNYADA İLK
bağlantısız,dikişsiz,tutkalsız olarak külah ( sikke ) yaptık... tennure
elifinemed destar hırka ve tüm semazen kıyafetlerini profesyoneller
semazenlere sunduk. s
Semazen Evi
|
